Sunday, August 26, 2012

ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ হিচাবে অসমৰ বানপানী


বানপানী, অসমৰ ৰাইজৰ বাবে অভিশপ্ত যেন এক শব্দ। বছৰ বছৰ ধৰি ই যেন অসমৰ ৰাইজৰ বাৰিষা কালৰ এক এৰাব নোৱাৰা সহবাসী। ১৯৫০ চনৰ বৰ ভূঁইকপৰ পাছৰে পৰা অসমৰ বানপানীয়ে প্ৰতি বছৰে যি ৰূদ্ৰমূৰ্তি ধাৰণ কৰি ধন জনৰ ক্ষতি কৰি আহিছে সি হয়তো অৱৰ্ণনীয়।
এইবাৰৰ বানপানীয়ে চৈধ্য বছৰৰ পাছত (১৯৯৮ বৰ্ষৰ পাছত হোৱা প্ৰলয়ংকাৰী) যি ভয়াবহ ৰূপ ধাৰণ কৰি কোটি কোটি টকাৰ ক্ষয় ক্ষতি কৰিলে সি সঁচাকৈয়ে দুৰ্বিসহ। বানপানীৰ কাৰণ আৰু ইয়াৰ সমাধানৰ ওপৰত হয়তো অসমৰ বাতৰি কাকত সমূহত পৃষ্ঠা ভৰি ভৰি ৰচনা প্ৰকাশ পায় কিন্তু আজিলৈকে ইয়াৰ কিবা প্ৰকৃত সমাধান ওলালনে? নিস:ন্দেহে বানপানীৰ দৰে প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগক বাধা দিয়াটো এক কঠিন কাম। কিন্তু ইয়াক নিয়ন্ত্ৰন কৰা বোধহয় কোনোপধ্যেই কঠিন কাম নহয় প্ৰতিবছৰে কোটি কোটি টকা বান নিয়ন্ত্ৰনৰ নামত শৰাধ কৰা হয়। কিন্তু ইয়াৰ যে কিবা বাস্তৱ ৰূপত কিবা সমাধানসূত্ৰ ওলাইছে সেয়া জানো আমি অনুভৱ কৰিব পাৰিছো?
অসমৰ বানপানী সমস্যাক ৰাষ্ট্ৰীয় সমস্যা ৰূপে ঘোষণা কৰাৰ দাবী নতুন নহয়। বহু দিনৰ পৰাই বিভিন্ন সময়ত এই দাবী ৰাজনৈতিক দল তথা অৰাজনৈতিক সংগঠন সমূহৰ ফালৰ পৰা উঠি আহিছে। কিন্তু এই দাবী বৰ্তমানেও দাবী হৈয়ে আছে। ২০০২ চনত অসম বিধানসভাৰ তৰফৰ পৰা অসমৰ বানপানী সমস্যাক ৰাষ্ট্ৰীয় সমস্যা ৰূপে ঘোষণা কৰিবলৈ কেন্দ্ৰলৈ দাবী পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল। এই দাবীক লৈ ২০০৫ চনত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ, ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থাৰ মাজত এক ত্ৰিপাক্ষিক বৈঠকো অনুষ্ঠিত হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰ কোনো ফলাফল নোলাল। ফলত এই বছৰত পুনৰ অসম বিধানসভাই দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে অসমৰ বানক ৰাষ্ট্ৰীয় সমস্যা ৰূপে ঘোষণা কৰিবলৈ এক সৰ্বদলীয় প্ৰস্তাৱ প্ৰেৰণ কৰে, ফলাফল কি হব সেয়া সময়েহে কব।
অসমৰ বানপানী সমস্যাক ৰাষ্ট্ৰীয় সমস্যা ৰূপে ঘোষণা কৰিবলৈ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ইমান হেমাহি কিয়? যি এক প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগে বছৰ বছৰ ধৰি ৰাজ্যখনক জুৰুলা কৰি আহিছে তেনে এক দুৰ্যোগক ৰাষ্ট্ৰীয় সমস্যা ৰূপে ঘোষণা নকৰাটোহে আশ্বৰ্যৰ বিষয়। কেৱল মাত্ৰ আশ্বাসতেই সীমাবদ্ধ হৈ থাকে বানক ৰাষ্ট্ৰীয় সমস্যা ৰূপে ঘোষণা কৰাৰ আঁচনি। ইয়াতেই উল্লেখনীয় যে ২০০৮ চনত বিহাৰত হোৱা প্ৰলয়ংকাৰী বানক একে বৰ্ষৰে ২৮ আগষ্টত প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে ঘোষণা কৰিছিল ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ হিচাবে। আৰু লগে লগে যুদ্ধগতিত চলিছিল উদ্ধাৰ, পুঁজি বিতৰণৰ কাম। নিস:ন্দেহে এই কাৰ্য আছিল আদৰনীয় কিন্তু প্ৰায় প্ৰতি বছৰে কালন্তক ৰূপ ধাৰণ কৰা অসমৰ বানে বৰ্তমানলৈকে ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগৰ তালিকাত স্থান পোৱাৰ ক্ষেত্ৰত বাধা কিয়? কিছুদিনৰ আগতে প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে অসমৰ আন এক প্ৰাকৃতিক সমস্যা গৰাখহনীয়া সমস্যাক ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ আৱন্তন পুঁজিয়ে সাঙুৰি লোৱাৰ আশ্বাস প্ৰদান কৰিছে। কিন্তু এই আশ্বাস কেতিয়া কাৰ্যকৰী হব সেয়াহে লক্ষনীয় হব। কাৰণ বহু ক্ষেত্ৰতেই এই অসম মূলুকে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ আশ্ৱাস সমূহৰ ওপৰতেই ভৰষা কৰি আহিছে।
এতিয়া হয়তো বানপানীৰ কাৰণ সম্বন্ধে অধ্যয়ন, ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু ইয়াৰ গতিধাৰৰ অধ্যয়ন, মথাউৰি, মাটিৰ গুনাগুণ আদি বানপানীৰ লগত জড়িত আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ নতুনকৈ অধ্যয়নৰ প্ৰয়োজন নাই। কাৰণ আজি বহু বছৰে চৰকাৰী-বেচৰকাৰী সংগঠনৰ উদ্যোগত কোটি কোটি টকা আৰু সময় খৰছ কৰি ইয়াকে অধ্যয়ন কৰি অহা হৈছে। এতিয়া ব্যৱস্থা লোৱাৰ সময়। ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ আৱন্তন পুঁজি ৰ অধীনত অসমৰ বান সমস্যাক সাঙুৰি লোৱাৰ সময় সমাগত, যদিও কাহানিবাই ইয়াক সাঙুৰি লোৱাটো প্ৰয়োজন আছিল।
এইখিনিতে মনত এক প্ৰশ্ন উদয় হয়, অসমৰ বানপানী সমস্যাৰ প্ৰকৃত ছবিখন ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত সঠিক ৰূপত উপস্থাপন হয়নে? অসমৰ ধেমাজি-লক্ষীমপুৰত প্ৰতি বছৰে হৈ থকা ভয়ংকৰ বানপানীৰ প্ৰকৃত ছবিখন দিল্লী তথা দেশৰ অন্যান্য প্ৰান্তত সঁচাকৈয়ে গৈ পাইনে? হয়তো এই বানপানীৰ খবৰ তথা ভয়ংকৰ চিত্ৰখন দেশৰ অন্যান্য প্ৰান্তত উপলব্ধ খুউব কমেই হয়। ইয়াৰ মুলতে হল ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যম সমূহৰ অসমৰ প্ৰতি কৰা অৱহেলা, যি এক বহুচৰ্চিত বিষয়। বৰ্তমানৰ যুগত যিকোনো ধৰণৰ বাতৰি দেশৰ প্ৰান্তে প্ৰান্তে উপলব্ধ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যম সমূহৰ অৱদান নুই কৰিব নোৱাৰি। কিন্তু অসম যেন এই ক্ষেত্ৰত ভালেখিনি উপেক্ষিত। যেতিয়ালৈকে ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত কোনো দুৰ্যোগ বাতৰি সঠিক ভাবে নিৰ্দিষ্ট অৱস্থানৰ পৰা পৰিৱেশন নহয়, তেতিয়ালৈকে ইয়াৰ ভয়াবহতাৰ প্ৰকৃত ছবিখন উপলব্ধি কৰিব পৰা নাযায়। এই কথা অনুভৱ কৰিছিলো বিভিন্ন ৰাষ্ট্ৰীয় চেনেল সমূহত ২০০৮ চনৰ বিহাৰৰ বানপানীৰ বাতৰি পৰিবেশনৰ নীতি দেখি। ইয়াৰ দ্বাৰা এইটো প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাই যে সেই ভয়ংকৰ বানপানীৰ বাতৰি তেনেদৰে পৰিবেশন কৰিব নালাগিছিল। কিন্তু এই ক্ষেত্ৰত অসমৰ প্ৰতি যথেষ্ট বৈষম্য হোৱা দেখা যায়।  
ইয়াৰোপৰি বানপানীকে ধৰি অসমৰ সমস্যা সমূহ সমাধান নোহোৱাৰ অন্তৰালৰ অইন এটা কাৰক হল দেশৰ ৰাজনৈতিক প্ৰেক্ষাপটত অসমৰ সবল প্ৰতিনিধিৰ অভাৱ। অসমৰ বিভিন্ন জলন্ত সমস্যা সমূহ সঠিক ৰূপত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত উপস্থাপন কৰিবলৈ সুযোগ্য জনপ্ৰতিনিধি নাই, কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰক বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত হেঁচা দিব পৰা দল-সংগঠনৰ অভাৱ। সমস্যা সমূহৰ আলোচনা আদি অসমতে সীমাৱদ্ধ কৰি ৰখাতে আমি গুৰুত্ব দিওঁ, কিন্তু সেই সমস্যাটো অসমৰ বাহিৰত এক বহল পৰিসৰত উপস্থাপন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত আমি বিফল। বিভিন্ন ৰাজনৈতিক লাভালাভ আদিও বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত অন্তৰায়ৰ ৰূপত দেখা দিয়ে। উত্তৰ ভাৰত তথা দক্ষিণ ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰদেশৰ আঞ্চলিক ৰাজনীতিৰ শক্তিয়ে যেনেদৰে দিল্লীৰ ৰাজনৈতিক মচনদ কঁপাই ৰাখে, আৰু তাৰ ফলত সেই ঠাই সমূহৰ বিভিন্ন সমস্যা আদিৰ প্ৰতি কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে মনোযোগ দিয়াটো স্বাভাৱিক কথা। কিন্তু এনে এক ৰাজনৈতিক শক্তিৰ বাৰুকৈয়ে অভাৱ অসমত, যাৰ ফলত অসমৰ বানপানীকে ধৰি  বিভিন্ন সমস্যাসমূহ এতিয়াও সমস্যা হৈয়ে আছে। কেৱলমাত্ৰ আশ্বাসৰ আধাৰতে বৰ্তি আছে বিভিন্ন সমস্যাৰ সমধান সমূহ। তাতোকৈ উল্লেখনীয় কথা হল কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যত যেতিয়া একেটা দলৰেই চৰকাৰ থাকে, তেনে ক্ষেত্ৰত সমস্যাবোৰ সমাধানৰ ক্ষেত্ৰত দেখা দিয়া অনীহা আৰু বেছি দুৰ্ভাগ্যজনক হৈ পৰে।  
এতিয়া আমি পুনৰ উভতি আহোঁ বানপানীৰ প্ৰসংগলৈ। অসমৰ বানপানী সমস্যাক ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ ৰূপে ঘোষণা কৰাৰ সময় সমাগত। ইয়াত হয়তো কাৰো দ্বিমত থাকিব নালাগে। কিন্তু অদূৰ ভৱিষ্যতে ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় সমস্যাৰূপে ঘোষণা কৰিলেই বানপানী সমস্যা যে সমাধান হৈ যাব সিও নহয়। ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ ঘোষণাৰ মুল কাৰণেই হল বানপানী সমস্যা সমাধান, সংস্থাপন আদিৰ বাবে ৰাজ্যলৈ আহিবলগীয়া কেন্দ্ৰীয় পুঁজি। আৰু এই পুঁজিৰ উপযুক্ত ব্যৱহাৰ নহলে সকলো ফুটুকাৰ ফেন হৈ পৰিব। বৰ্তমানেও দেখা যায় অসমৰ বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত সংঘটিত অবাধ দুৰ্নীতিৰ তিক্ত ছবিখন। বানপানীৰ লগতে যেন অবাধ দুৰ্নীতিয়েও যেন এক ভয়ংকৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিছে। বানপানী নিয়ন্ত্ৰনৰ বাবে অহা পুঁজিৰ ব্যাপক অপব্যৱহাৰ, দলং-ৰাস্তা-ঘাট-মথাউৰি আদি নিৰ্মানত হোৱা ব্যাপক কেলেংকাৰী এইবোৰেও অসমৰ বানপানীৰ সমস্যাটো আৰু গভীৰ কৰি তুলিছে। মথাউৰি, দলং আদিৰ নিৰ্মানৰ লগত জড়িত কিছু সংখ্যক বিষয়া ঠিকাদাৰৰ বাবেই যেন এক বাৰ্ষিক উত্সৱ। আমাৰ দৰে জনসাধাৰনো হয়তো বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত দোষমুক্ত নহওঁ। বাৰিষাৰ বানে তাণ্ডৱ চলাই থকা সময়তে আমি যিদৰে বানপানীৰ সমস্যাৰ আলোচনাক লৈ ব্যস্ত হৈ পৰো, খৰালি কাল অহাৰ লগে লগে সেই আলোচনা যেন বানপানীখিনিৰ দৰেই নোহোৱা হৈ যায়। পুনৰ পৰৱৰ্তী বাৰিষাকালত একেই আলোচনাৰ পুনৰাবৃত্তি।
ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত অসমৰ বানপানীক এক সমস্যা ৰূপে ঘোষণা কৰাৰ ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন ৰাজনৈতিক দল, চৰকাৰী-বেচৰকাৰী সংগঠনকে ধৰি জনসাধাৰণৰ তৰফৰ পৰা কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ওপৰত এক তীব্ৰ হেঁচা প্ৰয়োগ কৰিব লাগিব। কিন্তু ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ হিচাবে ঘোষণা কৰিলেও যদি চৰকাৰৰ উপযুক্ত আঁচনি নাথাকে তেন্তে কেৱলমাত্ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ শব্দ দুটায়েই যে কিবা এটা চমক সৃষ্টি কৰিব পাৰিব তেনেকুৱাও নহয়। ইয়াৰ বাবে লাগিব সকলোৰে আন্তৰিক তথা যুটীয়া সহযোগিতা। আমিও ৰৈ আছো এই ক্ষেত্ৰত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ আশ্বাস সমুহ ফলপ্ৰসূ হোৱালৈ! হয়তো অদূৰ ভৱিষ্যতে অসমৰ বানপানী ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ হিচাবে ঘোষিত হব। কিন্তু তেতিয়ালৈ হয়তো অসমৰ মানচিত্ৰৰ পৰা মাজুলী, ধেমাজি আদি ঠাই মহাবাহুৰ বুকুত নিশ্চিহ্ণ হৈ যাব।
 পৰাগ কুমাৰ দাস সোঁৱৰণি আন্ত: মহবিদ্যালয় তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাৰ স্মৰণিকাত প্ৰকাশিত

Friday, August 3, 2012

এটা ‘সোণ’ৰ সপোন

অলিম্পিকৰ বতৰ! প্ৰতিবাৰৰ দৰে এইবাৰো অলিম্পিকলৈ ভাৰতৰ ফালৰ পৰা পঠিওৱা হৈছে এক বিশাল বাহিনী। কোটি কোটি জনতাৰ আশা, এটা হলেও সোণৰ পদক লৈ আনক কোনো এগৰাকী খেলুৱৈয়ে (এতিয়ালৈকে অৱশ্যে দুটা পদকতে সন্তুষ্ট) চুবুৰীয়া মহাপৰাক্ৰমী চীনৰ প্ৰতিবাৰৰ দৰে এইবাৰো জয়জয় ময়ময় অথচ ভাৰতে এটা মাথোঁ ব্ৰঞ্জৰ পদক পালেই দেশজুৰি উত্সৱ উদযাপিত হৈ যায়। কিয় এই দুখলগা অৱস্থা ভাৰতীয় ক্ৰীড়াৰ? ক্ৰিকেট সৰ্বস্ব এখন দেশত বাকীবোৰ খেলৰ যে কোনো মূল্য নাই ই তাকে প্ৰতিপন্ন কৰে। গ্লেমাৰসৰ্বস্ব ক্ৰিকেটৰ আগত বাকীবোৰ খেল নিষ্প্ৰভ। অৱশ্যে ইয়াৰ বাবে ক্ৰিকেটক দোষ দি লাভ নাই। বাকী খেলবোৰক আমি সমান উত্সাহেই দিব পৰা নাই। খোদ ভাৰতীয় অলিম্পিক সংঘৰ সভাপতিয়েই দুৰ্নীতিৰ বোকাত লুতুৰি পুতুৰি হৈ জেইলৰ ভাত খাই আহিল। ইয়াৰ উপৰি ভাৰতীয় বিভিন্ন ক্ৰীড়া সংগঠনবোৰৰ ৰাজনীতিকৰণে খেলসমূহলৈ তীব্ৰ ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে। খেলৰ টো নজনা কিছুমান মানুহ সংগঠন সমূহৰ সভাপতি সম্পাদক হৈ বহি আছে। কিন্তু বগা হাতী ৰূপী এই সংগঠন সমূহৰ বিভিন্ন খেলসমূহলৈ কোনো অৱদান নাই। ক্ষমতা আৰু দুৰ্নীতিয়ে এতিয়া ভাৰতীয় ক্ৰীড়া চানি ধৰিছে যেতিয়ালৈকে ৰাজনীতিক ক্ৰীড়াৰ পৰা আঁতৰোৱা নহয়, আমি অহা পঞ্চাশ বছৰলৈ এটা ব্ৰঞ্জ পোৱাক লৈয়ে উল্লাসিত হৈ থাকিব লাগিব, সোণৰ মেডেলৰ সপোন দেখি দেখি।
তলত এখন তালিকা সংলগ্ন কৰিলো। কিধৰণে ৰাজনীতিয়ে ভাৰতীয় ক্ৰীড়া গ্ৰাস কৰি আছে সেয়া তালিকাখন চালেই বুজিব পাৰি। এখেতসকলে কেনেদৰে ক্ৰীড়াৰ লগত পূৰ্বৰে পৰা জড়িত সেইটোহে দুৰ্বোধ্য অথচ সভাপতিৰ দৰে পদত বহি আছে একো একোটা বগা হাতীৰ দৰে!

Indian Weightlifting Association- সভাপতি - বীৰেন্দ্ৰ প্ৰসাদ বৈশ্য (অগপ)
Archery Association of India - সভাপতি - বিজয় কুমাৰ মালহোত্ৰা (বিজেপি)
Swimming Federation of India - সভাপতি - দিগম্বৰ কামাট (কংগ্ৰেছ)
Badminton Association of India - সভাপতি - অখিলেশ দাসগুপ্ত (বহুজন সমাজ পাৰ্টী) , অৱশ্যে এখেত প্ৰাক্তন বেডমিন্টন খেলুৱৈ; উপসভাপতি - হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা (কংগ্ৰেছ) , এখেত কলেজীয়া দিনত বেডমিন্টন চেম্পিয়ন আছিল যদি নাজানো
Cycling federation of India – সভাপতি – পৰমিন্দৰ সিং ধিন্দচা (শিৰোমনি আকালি দল)
Indian Boxing Federation – সভাপতি –অভয় সিং চৌতালা (ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় লোকদল)
Fencing Association of India - সভাপতি – দূৰ্গা দাস বড়ো (অগপ)
All India Football Federation – সভাপতি – প্ৰফুল্ল পেটেল (এন চি পি)
Judo Federation of Indiaসভাপতি – জগদীশ টাইটলাৰ (কংগ্ৰেছ)
Rowing Federation of India - সভানেত্ৰী – ৰাজলক্ষ্মী সিং দেও (ইয়াৰ আগতে এখেতৰ স্বামী আছিল ফেডাৰেচনৰ সভাপতি)
National Rifle Association of India – সভাপতি – ৰণিন্দৰ সিং (কংগ্ৰেছ)
Table Tennis Federation of India - সভাপতি – অজয় সিং চৌতালা (কংগ্ৰেছ)  
Wrestling Federation of India – সভাপতি- ব্ৰীজ ভূষণ চৰণ সিং (বিজেপি)

#ইয়াত উল্লেখিত তালিকাৰ তথ্য প্ৰতিটো ক্ৰীড়া সংগঠনৰ ৱেবচাইটত থকা তথ্যৰ ভিত্তিত প্ৰস্তুত কৰা হৈছে।