Tuesday, August 3, 2010

অসমত অভিধানৰ জন্ম কাহিনী

এখন অভিধান হৈছে এটা ভাষাৰ প্রাণকেন্দ্র স্বৰূপ। এটা জাতি, এটা ভাষাই নিজৰ এখন অভিধান লৈ নিশ্চয় গৌৰৱ কৰিব পাৰে। বিশ্বৰ অইন ভাষা সমূহৰ দৰেই অসমতো অভিধান প্রণয়নৰ এক সোণালী বুৰঞ্জী বিৰাজমান। অসমত প্রথম অভিধান প্রকাশিত হৈছিল ১৮৩৯ চনতে। যদুৰাম ডেকা বৰুৱা আছিল প্রথম অসমীয়া, যি অভিধান প্রণয়নৰ কামত আগভাগ লৈছিল। কিন্তু তেওঁ প্রণয়ন কৰা অভিধান খন আছিল বঙলা অসমীয়া অভিধান। ১৮৩৯ চনতে এই অভিধান খন প্রণয়ন কৰি তেওঁ কৰ্ণেল জেনকিন্সৰ হাতত অৰ্পণ কৰে। সেই সময়ৰ অসমৰ আন এজন স্বনামধন্য ব্যক্তি আনন্দ ৰাম ঢেকীয়াল ফুকনেও(১৮২৯-১৮৫৯) দুখন অভিধান, ‘অসমীয়া-ইংৰাজী’ আৰু ‘ইংৰাজী-অসমীয়া’ প্রণয়নৰ কথা পোৱা যায় ‘অৰুণোদয়’ত প্রকাশিত এ এইচ ডেনফোৰ্ডৰ ১৮৫৭ চনৰ এটি লেখনীৰ যোগেদি। কিন্তু অভিধান কেইখনৰ বিষয়ে পাছত একো তথ্য পোৱা নগ’ল। তাৰ পাছতে ১৮৬৭ চনত মাইলচ্ ব্রনচনে পোনপ্রথমবাৰৰ বাবে ইংৰাজী অসমীয়া অভিধান প্রণয়ন কৰে। তেওঁ অভিধান খনৰ নাম দিছিল ‘অসমীয়া আৰু ইংৰাজী অভিধান’। অভিধান খন প্রণয়ন কৰোতে তেওঁ যদুৰাম ডেকা বৰুৱাৰ অভিধান খনকে সাৰথি হিচাপে লৈছিল। মুঠ ১৪০০০ শব্দ থকা এই অভিধান খনেই আছিল ১৯০০ চন পৰ্যন্ত্য অসমীয়া ভাষাৰ পথ প্রদৰ্শক। তাৰ পাছতে অসমীয়া ভাষা সাহিত্যত এক মাইলৰ খুটী স্বৰূপে হেম বৰুৱাৰ ‘হেমকোষ’ প্রকাশ পায় ১৯০০ চনত। যিখন অভিধান আজিও অসমীয়া ভাষা সাহিত্যত এক সুকীয়া স্থান দখল কৰি আছে। হেমকোষৰ মুঠ শব্দ সংখ্যা হ’ল ২২,৩৪৬। এই অভিধানৰ যোগেদি হেম বৰুৱাই পোনপ্রথমবাৰৰ বাবে সংস্কৃতৰ আখৰ জোঁটনি ব্যহাৰ কৰে। তাৰ পাছতে ১৯৩৩ চনত যোৰহাটৰ প্রখ্যাত ব্যৱসায়ী ৰাধাকান্ত সন্দিকৈৰ দানেৰে অসম সাহিত্য সভাই প্রণয়ন কৰি উলিয়ায় ‘চন্দ্রকান্ত অভিধান’। হেমকোষৰ পাছতে এইখনেই হৈছে অসমীয়া ভাষাৰ আটাইতকৈ সন্মানীয় অভিধান। ইয়াৰ মুঠ শব্দ সংখ্যা ৩৬,৮১৯। তাৰ পাছতো বহুকেইখন অভিধান প্রণয়ন হয়। তাৰ ভিতৰত গিৰিধৰ শৰ্মাৰ ‘অসমীয়া অভিধান’(১৯৫২),ডঃ সতেন্দ্র নাথ শৰ্মা আৰু নৰেন্দ্র নাথ শৰ্মাৰ ‘ব্যৱহাৰিক অসমীয়া শব্দকোষ’(১৯৭১), অসম প্রকাশন পৰিষদৰ ‘আধুনিক অসমীয়া অভিধান’, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ‘অসমীয়া বৈজ্ঞানিক পৰিভাষা আৰু অসমীয়া আখ জোঁটনি আদি উল্লেখযোগ্য।
প্রথমখন ইংৰাজী অসমীয়া অভিধান মাইলচ্ ব্রনচন‘অসমীয়া আৰু ইংৰাজী অভিধান’ পঢ়িব পাৰে  তলৰ লিংকটোৰ পৰা
http://www.archive.org/stream/adictionaryinas02brongoog#page/n6/mode/2up
ছবিত: প্রথমখন ইংৰাজী অসমীয়া অভিধান মাইলচ্ ব্রনচন‘অসমীয়া আৰু ইংৰাজী অভিধান’ ৰ বেটুপাত

1 comment:

Sushanta Kar said...

আহোম ৰাজ দৰবাৰত 'বৰ অম্র লতি অম্র' বুলি এখন আহোম-অসমীয়া দ্বিভাষিক অভিধান লিখা হৈছিল। ১৯৯৫ চন মানত টেঙাই পণ্ডিত বুলি এজনে সেইখন সংগ্রহ কৰিছিল। সেইখনহে প্রথম অসমীয়া অভিধান। যদিও সেইখন এতিয়া পোৱা যায় নে নে যায় নেজানো।